Parujące gogle narciarskie – dlaczego parują i jak skutecznie temu zapobiegać?

Parujące gogle narciarskie potrafią w kilka sekund ograniczyć widoczność na stoku. Problem najczęściej pojawia się podczas intensywnej jazdy, podejść, oczekiwania w kolejce do wyciągu, jazdy gondolą albo po wejściu z mrozu do ciepłego pomieszczenia.

Wbrew pozorom zaparowane gogle nie muszą oznaczać wady produktu. Nawet zaawansowane modele wyposażone w podwójną szybę, system wentylacji i powłokę anti-fog mogą zaparować, jeśli wewnątrz gogli zgromadzi się wystarczająco dużo ciepłego i wilgotnego powietrza.

Kluczem jest zrozumienie, dlaczego gogle parują i jak prawidłowo obchodzić się z wewnętrzną powierzchnią soczewki.

Dlaczego gogle narciarskie parują?

Parowanie jest wynikiem kondensacji pary wodnej.

Podczas jazdy twarz emituje ciepło, a organizm wytwarza wilgoć. Ciepłe, wilgotne powietrze znajduje się po wewnętrznej stronie gogli, natomiast zewnętrzna powierzchnia soczewki jest chłodzona przez zimne powietrze.

Jeżeli temperatura wewnętrznej powierzchni soczewki spadnie poniżej punktu rosy, zawarta w powietrzu para wodna zaczyna kondensować na szybie w postaci mikroskopijnych kropelek.

To właśnie te krople tworzą charakterystyczną mleczną mgłę.

Julbo wskazuje, że kondensacja może pojawiać się szczególnie podczas gwałtownych zmian temperatury oraz w sytuacjach, gdy rośnie intensywność wysiłku i ilość wydzielanego potu.

Dlaczego dobre gogle również mogą zaparować?

System anti-fog nie oznacza, że gogle są całkowicie odporne na parowanie.

Nowoczesne gogle wykorzystują zwykle kilka rozwiązań jednocześnie:

• podwójną soczewkę,

• kanały wentylacyjne,

• powłokę przeciwmgielną po wewnętrznej stronie szyby,

• odpowiednio zaprojektowaną ramkę,

• pianki umożliwiające przepływ powietrza,

• w wybranych modelach aktywnie regulowane systemy wentylacji.

POC stosuje przykładowo powłokę anti-fog na wewnętrznych soczewkach swoich gogli, a Julbo łączy powłokę przeciwmgielną, wentylację i konstrukcję double lens.

Rozwiązania te ograniczają ryzyko kondensacji, ale nie mogą zmienić praw fizyki. Jeśli wewnątrz gogli znajdzie się bardzo dużo wilgoci, a przepływ powietrza będzie niewystarczający, szyba może zaparować.

Podwójna szyba – dlaczego jest tak ważna?

Większość współczesnych gogli narciarskich wykorzystuje konstrukcję typu double lens, czyli dwie oddzielone od siebie soczewki.

Warstwa powietrza pomiędzy nimi działa jak izolacja termiczna. Ogranicza gwałtowne wychładzanie wewnętrznej soczewki i zmniejsza różnicę temperatur pomiędzy szybą a ciepłym powietrzem znajdującym się przy twarzy.

Z tego powodu podwójna szyba jest jednym z podstawowych elementów systemu ograniczającego parowanie.

Julbo łączy w swoich goglach właśnie podwójną soczewkę, wentylację Air Flow i powłokę anti-fog.

Najważniejsza zasada: nie wycieraj mokrej wewnętrznej strony gogli

To jeden z najczęściej popełnianych błędów.

Jeżeli na wewnętrznej stronie szyby pojawi się para, woda lub śnieg, naturalną reakcją jest przetarcie jej rękawicą, chusteczką albo mikrofibrą.

W większości przypadków nie należy tego robić.

Wewnętrzna powierzchnia soczewki jest często pokryta delikatną powłoką anti-fog. Intensywne pocieranie – szczególnie gdy powierzchnia jest mokra – może uszkodzić tę warstwę.

POC zaleca unikanie dotykania wewnętrznej strony soczewki. Jeśli czyszczenie jest konieczne, producent rekomenduje delikatne przykładanie odpowiedniej ściereczki zamiast pocierania.

Julbo zaleca podobną ostrożność – wewnętrzna powierzchnia soczewki posiada warstwę przeciwmgielną i jej wycieranie na mokro może zwiększyć ryzyko późniejszego parowania.

Co zrobić, jeśli śnieg dostanie się do wnętrza gogli?

Jeżeli po upadku wewnątrz gogli znajdzie się śnieg:

1. zdejmij gogle,

2. delikatnie wytrząśnij luźny śnieg,

3. nie rozcieraj go po wewnętrznej powierzchni soczewki,

4. sprawdź, czy otwory wentylacyjne nie są zasypane,

5. pozwól goglom wyschnąć,

6. jeśli musisz usunąć pozostałą wilgoć, delikatnie przykładaj czystą mikrofibrę zamiast pocierać szybę.

Rossignol zaleca w takiej sytuacji wytrząśnięcie śniegu, oczyszczenie otworów wentylacyjnych i delikatne osuszenie przez przykładanie mikrofibry.

Nie kładź gogli na czole

To bardzo częsty nawyk podczas stania w kolejce lub rozmowy na stoku.

Przesunięcie gogli na czoło może jednak zwiększyć ryzyko parowania.

Dlaczego?

Ciepło i wilgoć pochodzące z głowy, potu oraz mokrej czapki lub kominiarki mogą trafiać bezpośrednio do wnętrza gogli.

Dodatkowo część kanałów wentylacyjnych może zostać zasłonięta.

Rossignol wprost zaleca, aby nie pozostawiać gogli na czole lub czapce, ponieważ ogranicza to skuteczność wentylacji i zwiększa ekspozycję wnętrza gogli na wilgoć pochodzącą z potu i topniejącego śniegu.

Jeżeli nie używasz gogli, lepiej je zdjąć i pozostawić w miejscu umożliwiającym ich osuszenie.

Wentylacja jest kluczowa

Powietrze znajdujące się wewnątrz gogli powinno być stale wymieniane.

Podczas jazdy ruch powietrza pomaga usuwać:

• ciepło,

• wilgoć,

• parę wodną.

Dlatego praktycznie wszystkie nowoczesne gogle mają otwory wentylacyjne znajdujące się zwykle w górnej i dolnej części ramki.

Nie zasłaniaj otworów wentylacyjnych

Problem może pojawić się, gdy wentylację zasłania:

• źle dopasowany kask,

• czapka,

• kominiarka,

• kaptur,

• śnieg,

• lód.

Przed rozpoczęciem jazdy warto sprawdzić, czy wszystkie kanały wentylacyjne są drożne.

Kask i gogle powinny współpracować

Dopasowanie gogli do kasku wpływa nie tylko na komfort.

Może również wpływać na wentylację.

Jeżeli dolna część kasku zbyt mocno naciska na górną część gogli, może ograniczyć przepływ powietrza.

Z kolei zbyt duża przerwa pomiędzy kaskiem a goglami może pogarszać komfort termiczny.

Warto więc przymierzać kask i gogle jako jeden zestaw.

Kominiarka i komin mogą powodować parowanie

Częstą przyczyną problemów nie są same gogle, lecz sposób założenia kominiarki lub buffa.

Jeżeli materiał zasłania usta i nos, wydychane przez narciarza ciepłe, wilgotne powietrze może być kierowane ku górze – bezpośrednio pod dolną krawędź gogli.

Rezultat może być natychmiastowy.

Jeżeli zauważasz, że gogle zaczynają parować podczas jazdy z zasłoniętym nosem i ustami, spróbuj:

• obniżyć komin poniżej nosa,

• zastosować bardziej przewiewną kominiarkę,

• wybrać model z perforacją w okolicy ust,

• upewnić się, że wydychane powietrze nie jest kierowane bezpośrednio pod gogle.

Uważaj na przegrzanie

Czasami najlepszą metodą walki z parowaniem gogli jest po prostu ograniczenie ilości produkowanego ciepła i potu.

Jeżeli podczas jazdy jest Ci bardzo gorąco, organizm produkuje więcej wilgoci.

Warto wtedy:

• otworzyć wentylację kurtki,

• zmniejszyć liczbę warstw,

• otworzyć wentylację kasku,

• podczas podejścia zwiększyć wentylację gogli.

Dotyczy to szczególnie skitouringu i freeride'u, gdzie intensywność wysiłku podczas podejścia jest znacznie większa niż podczas zjazdu.

Gogle z aktywnym systemem wentylacji

Niektóre konstrukcje pozwalają użytkownikowi mechanicznie zwiększyć przepływ powietrza.

Przykładem jest Julbo SuperFlow System.

W goglach wykorzystujących to rozwiązanie soczewkę można odsunąć od ramki, tworząc dodatkową przestrzeń umożliwiającą szybki przepływ powietrza.

Producent wskazuje zastosowania takie jak:

• oczekiwanie na wyciąg,

• jazda wyciągiem,

• podejście,

• skitouring,

• sytuacje, w których użytkownik stoi w miejscu po intensywnym wysiłku.

Julbo stosuje również Switch Air System, umożliwiający zwiększenie przepływu powietrza podczas bardziej intensywnej aktywności.

Dlaczego gogle często parują w gondoli?

To bardzo charakterystyczna sytuacja.

Podczas zjazdu przepływ zimnego powietrza intensywnie wentyluje gogle.

Po wejściu do gondoli:

• ruch powietrza nagle zanika,

• temperatura otoczenia wzrasta,

• narciarz nadal emituje dużo ciepła,

• wilgotna odzież i kominiarka zaczynają parować.

Warunki sprzyjające kondensacji pojawiają się więc niemal natychmiast.

Jeżeli gogle mają regulowaną wentylację, właśnie wtedy warto ją maksymalnie otworzyć.

W przypadku klasycznych gogli można ograniczyć problem poprzez rozpięcie kurtki i poprawę ogólnej wentylacji organizmu.

Co zrobić, gdy gogle zaczną parować podczas jazdy?

Jeśli widoczność zaczyna się pogarszać:

1. Zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu

Nie kontynuuj szybkiej jazdy z ograniczonym polem widzenia.

2. Sprawdź wentylację

Usuń śnieg lub lód z otworów wentylacyjnych.

3. Zmniejsz przegrzanie

Otwórz wentylację kurtki i kasku.

4. Sprawdź komin lub kominiarkę

Upewnij się, że wydychane powietrze nie trafia pod gogle.

5. Nie pocieraj mokrej wewnętrznej strony szyby

Jeżeli znajdują się tam krople wody, lepiej pozwolić im odparować.

6. Zwiększ przepływ powietrza

Jeżeli gogle mają system aktywnej wentylacji, wykorzystaj go.

Jak prawidłowo suszyć gogle po nartach?

Po całym dniu jazdy gogle często zawierają sporo wilgoci.

Może znajdować się ona:

• na piance,

• pasku,

• wewnętrznej powierzchni ramki,

• w kanałach wentylacyjnych.

Dlatego po powrocie ze stoku nie należy od razu zamykać mokrych gogli w pokrowcu.

Prawidłowe suszenie

Gogle należy:

1. wyjąć z pokrowca,

2. pozostawić w przewiewnym miejscu,

3. suszyć w temperaturze pokojowej,

4. pozwolić piankom całkowicie wyschnąć.

POC zaleca pozostawienie gogli do pełnego wyschnięcia w temperaturze pokojowej i wyraźnie odradza suszenie ich nad kaloryferem.

Nie susz gogli na kaloryferze

Wysoka temperatura może negatywnie wpływać na:

• klejenie soczewek,

• pianki,

• elastyczne elementy ramki,

• powłoki soczewki,

• pasek.

Nie należy również pozostawiać gogli na desce rozdzielczej samochodu wystawionej na słońce.

Takie zalecenie pojawia się m.in. w instrukcjach POC, Julbo i Rossignol.

Jak czyścić zewnętrzną powierzchnię soczewki?

Zewnętrzna powierzchnia jest zwykle bardziej odporna niż wewnętrzna, ale nadal należy obchodzić się z nią ostrożnie.

Najlepiej używać:

• czystej mikrofibry,

• woreczka przeznaczonego do gogli,

• preparatu zaakceptowanego przez producenta.

POC dopuszcza także mycie zewnętrznej powierzchni pod bieżącą wodą z użyciem łagodnego płynnego mydła.

Należy unikać:

• ręczników papierowych,

• chusteczek,

• rękawic narciarskich,

• rękawa kurtki,

• agresywnych detergentów,

• alkoholu i rozpuszczalników, jeśli producent ich nie dopuszcza.

Dlaczego papierowa chusteczka nie jest dobrym pomysłem?

Papier wygląda na miękki, ale jego włókna mogą działać abrazyjnie.

Dodatkowo pomiędzy papierem a soczewką mogą znajdować się drobiny piasku lub brudu, które podczas pocierania tworzą mikrorysy.

Julbo odradza stosowanie papierowych produktów i innych materiałów mogących działać ściernie.

Czy można stosować spray anti-fog?

Z preparatami anti-fog trzeba uważać.

Nowoczesne gogle często mają już fabryczną powłokę przeciwmgielną na wewnętrznej powierzchni szyby.

Nie należy automatycznie nakładać na nią dodatkowego środka.

Preparat nieprzeznaczony do konkretnej soczewki może:

• wejść w reakcję z istniejącą powłoką,

• pozostawić smugi,

• zmniejszyć właściwości optyczne,

• uszkodzić warstwę anti-fog.

Jeżeli producent dopuszcza stosowanie określonego preparatu, należy używać go zgodnie z jego instrukcją. W przeciwnym razie bezpieczniejszym rozwiązaniem jest zachowanie fabrycznej powłoki i prawidłowa pielęgnacja.

Czy można używać płynu do szyb?

Nie.

Domowe środki do szyb często zawierają alkohol, amoniak lub inne składniki, które mogą uszkadzać powłoki soczewki.

POC odradza stosowanie silnych środków czyszczących, rozpuszczalników i alkoholu.

Jak przechowywać gogle?

Po całkowitym wysuszeniu gogle najlepiej przechowywać:

• w miękkim woreczku,

• w dedykowanym etui,

• w suchym miejscu,

• z dala od źródeł ciepła,

• bez bezpośredniego nasłonecznienia.

POC dodatkowo odradza długotrwałe przechowywanie gogli naciągniętych na kask, ponieważ może to stopniowo osłabiać elastyczność paska.

Czy wymienna szyba może pomóc?

Tak, choć głównie pośrednio.

Jeżeli podczas dnia warunki mocno się zmieniają, druga soczewka pozwala dobrać odpowiednie VLT do pogody.

W kontekście parowania dodatkowa, sucha soczewka może być również przydatna, jeśli pierwsza została całkowicie przemoczona.

W przypadku dłuższych wyjazdów freeride lub skitouring część użytkowników zabiera również drugą parę gogli.

Dlaczego para pojawia się pomiędzy dwiema szybami?

To inny problem.

Jeśli wilgoć znajduje się pomiędzy warstwami podwójnej soczewki, nie jest to zwykłe zaparowanie wewnętrznej powierzchni gogli.

Może oznaczać, że szczelność konstrukcji double lens została naruszona.

Przyczyną może być m.in.:

• mechaniczne uszkodzenie soczewki,

• rozklejenie warstw,

• degradacja uszczelnienia.

Takiego problemu zwykle nie rozwiąże czyszczenie.

Jeżeli para regularnie pojawia się pomiędzy szybami, warto skonsultować produkt ze sprzedawcą lub serwisem producenta.

Czy stare gogle częściej parują?

Mogą.

Z czasem może dochodzić do:

• zużycia powłoki przeciwmgielnej,

• zabrudzenia kanałów wentylacyjnych,

• degradacji pianek,

• uszkodzenia soczewki,

• pogorszenia szczelności konstrukcji double lens.

Szczególnie szkodliwe dla powłoki anti-fog jest wielokrotne wycieranie wewnętrznej strony szyby na mokro.

10 zasad, dzięki którym gogle będą parować znacznie rzadziej

1. Nie pocieraj mokrej wewnętrznej powierzchni soczewki.

2. Nie wycieraj gogli rękawicą ani rękawem kurtki.

3. Utrzymuj drożne kanały wentylacyjne.

4. Dobrze dopasuj gogle do kasku.

5. Nie kieruj oddechu pod gogle przez wysoko założony komin lub kominiarkę.

6. Nie doprowadzaj do nadmiernego przegrzania organizmu.

7. Nie trzymaj gogli długo na czole.

8. Po jeździe dokładnie je wysusz.

9. Nie susz gogli bezpośrednio na kaloryferze.

10. Przechowuj suche gogle w miękkim pokrowcu lub etui.

Najczęstszy błąd narciarzy

Najbardziej problematyczny scenariusz wygląda zwykle tak:

gogle zaparowują → użytkownik zdejmuje je → przeciera mokrą wewnętrzną szybę rękawicą → chwilowo odzyskuje widoczność → powłoka anti-fog ulega stopniowemu uszkodzeniu → gogle zaczynają parować jeszcze częściej.

Dlatego najważniejszą zasadą pielęgnacji gogli jest ochrona wewnętrznej powierzchni soczewki.

Jeżeli jest mokra, lepiej ją delikatnie osuszyć przez przykładanie mikrofibry lub pozwolić jej naturalnie wyschnąć niż intensywnie pocierać.

Jak dbać o gogle narciarskie – podsumowanie

Skuteczna walka z parującymi goglami zaczyna się nie od przecierania szyby, lecz od kontroli wilgoci i wentylacji.

Dobre gogle wykorzystują podwójne soczewki, powłoki anti-fog i systemy przepływu powietrza, ale użytkownik również ma duży wpływ na ich działanie.

Najważniejsze jest zachowanie drożnej wentylacji, prawidłowe dopasowanie gogli do kasku, unikanie przegrzania oraz bardzo delikatne obchodzenie się z wewnętrzną powierzchnią soczewki.

Prawidłowo pielęgnowane i dokładnie suszone gogle zachowują swoje właściwości znacznie dłużej i zdecydowanie rzadziej sprawiają problemy z zaparowaniem.